Thuishaven » Brandpreventie

Brandpreventie

Hoe blus je branden op de boot?

Er zijn verschillende soorten branden, brandblussers en brandblusmiddelen voor op een boot. Voor je Vaarbewijs 1 examen heb je basiskennis nodig over het ontstaan van branden en hoe deze te blussen. Branden worden onderverdeeld in brandklassen, iedere brandklasse vergt een eigen blusmethode.

Wat is er nodig voor een brand?

Er zijn een aantal voorwaarden waaraan moet worden voldaan wil er een brand kunnen ontstaan. Er moet een brandbare stof zijn, zuurstof en de temperatuur moet voldoende hoog zijn om de stof te laten ontbranden. Dit heet ook wel de brandtechnische driehoek. Als minimaal één van de voorwaarden wordt weggenomen dan zal de brand stoppen.

Brandklassen en blusmiddelen

Branden worden onderverdeeld in een aantal brandklassen, die ieder op een specifieke manier moeten worden geblust.

Brandklasse A

Dit is een brand van vaste stoffen, zoals polyester, hout, papier, meubels en bijvoorbeeld zeilen.
Geschikte blusmiddelen zijn een poederblusser, sproeischuimblussers of een blusdeken. Ook is dit type brand goed te blussen met water, iets wat bij een boot vaak wel in de buurt aanwezig is. Water brengt de temperatuur van de brandbare stof snel omlaag.

Brandklasse B

Dit is een brand van vloeibare stoffen zoals: (was)benzine, dieselolie of motorolie.
Geschikte blusmiddelen zijn sproeischuimblussers, CO2 blussers of poederblussers. Gebruik nooit water voor dit type branden, veel vloeistoffen zijn lichter dan water en branden dan bovenop het water gewoon door.

Brandklasse C

Dit is een brand van gassen, zoals propaan en butaan.
Het beste om te doen is om eerst de gaskraan dicht te draaien als dat kan, en om daarna te starten met blussen. Een brandklasse C is te blussen met een poederblusser.

Brandklasse D

Dit is een brand van metaal, zoals aluminium en magnesium. Normaal gesproken komt dit soort brand niet vaak voor op boten.
Geschikt blusmiddel voor een metaalbrand is een poederblusser.

Brandklasse E

Dit zijn elektriciteitsbranden, deze klasse komt in Nederland officieel niet meer voor, omdat elektriciteit wel een oorzaak van brand kan zijn maar zelf niet brandt. Kortsluiting in combinatie met een gaslek is een veelvoorkomende oorzaak van bootbranden.

Brandklasse F

Dit is een brand van (frituur)olie en vetten, zoals bakolie of frituurvet.
Geschikte blusmiddelen zijn vetblusser, een sproeischuimblusser of een blusdeken.

Brandblussers

De minimale bluscapaciteit van een brandblusser moet 2 kg zijn. Hang de brandblusser op een makkelijk bereikbare plek, die je zowel vanuit de kuip als van binnenuit (bij de kombuis) snel kan grijpen. Laat de brandblussers om de 2 jaar controleren en vervang deze na gebruik (als je hele boot niet weg is). Veel informatie over verschillende soorten brandblussers kan je vinden op de website van brandblussers.nl

Brand voorkomen op je boot

Met een goede brandpreventie kan je veel branden voorkomen. Vooral de benzinedampen zijn explosief, maar ook het gas dat je gebruikt bij het koken kan ontbranden. Zelfs bij het opladen van een accu ontstaat knalgas. Zorg altijd voor een goede ventilatie, zodat brandbare gassen kunnen worden afgevoerd.

Lid worden van Vaarbewijs Filmpjes

Brandgevaar

Op een schip is een brand extra gevaarlijk, omdat je niet makkelijk van het schip af kan. Op open water kan het lang duren, voordat je wordt gered en mag je hopen dat de schippers in de buurt naar het Vaarbewijs Filmpje over reddingsacties hebben gekeken. En al lijkt de wal vaak dichtbij er naar toe zwemmen is meestal onmogelijk, vooral omdat je al binnen een paar minuten onderkoeld raakt. In het Vaarbewijs Filmpje over reddingsvesten leer je in ieder geval hoe je moet blijven drijven.

Gasbeveiliging

Je kan een gasdetector installeren en plaats deze zo laag mogelijk in de boot, bijvoorbeeld in de bilge. De meeste brandbare gassen zijn zwaarder dan lucht en deze zullen zich dus onderin de boot ophopen. Gebruik een thermisch beveiligd cardanisch opgehangen kooktoestel, de gastoevoer wordt dan automatisch afgesloten als de vlam uit gaat. Gasaansluitingen moeten van koper zijn, alleen het laatste deel naar het kooktoestel mag een rubberen slang zijn. Gebruik een gasbun voor de gasflessen, hierin zitten ventilatiegaatjes naar buiten.

branden en brandblussers op een boot

Benzinedampen

Bij een benzinemotor moet je goed ventileren, want benzinedampen zijn zeer explosief. Ook benzinedampen zijn zwaarder dan lucht en hopen zich dus onderin het schip op. Als je gaat tanken rook dan niet (sowieso verstandig om dat niet te doen). Zet jerrycans met benzine niet in de motorruimte, maar als het kan in een apart geventileerde ruimte. Zorg voor een vonkvrij afzuigventilator onderin de motorruimte en laat deze even draaien voordat je de motor start. Bewaar poetslappen in een apart blik. Diesel brandt natuurlijk ook prima, maar de dampen ervan zijn veel minder explosief.

Accudampen

Ook dampen (dit heet heel toepasselijk knalgas) die ontsnappen bij het laden van een accu kunnen exploderen. Zorg dat de accuklemmen goed vastzitten op de polen, anders kunnen ze gaan vonken.

Tips om branden te voorkomen

Veel algemene tips over het voorkomen van branden staan op de site van de Nederlandse Brandweer.

Oefenvragen: Brandpreventie

In dit filmpje staan oefenvragen over brandpreventie die horen bij bovenstaande theorie.

Lid worden van Vaarbewijs Filmpjes

Meer lezen?

Veel gestelde vragen

Waarom moet ik de motorruimte in de boot ontluchten voor ik de motor start?

Benzinedampen zijn zeer explosief en zwaarder dan lucht en kunnen zich ophopen onderin de boot.

Is dieseldamp explosief?

Diesel is veel minder explosief dan benzine, omdat er bij normale buitentemperaturen vrijwel geen dieseldamp ontstaat. Bij hogere temperaturen ontstaat wel dieseldamp dat ook gewoon explosief is.

Waarom moet ik poetslappen in een aparte ruimte op de boot opslaan?

Op poetslappen zit vaak olie en dit brandt zeer goed.

Hoevaak moet je een brandblusser op de boot laten controleren?

Deze moet je om de 2 jaar laten controleren

Wat zijn klasse A branden?

Dit zijn branden in vaste stoffen

Wat zijn klasse B branden?

Dit zijn branden in vloeistoffen

Wat zijn klasse C branden?

Dit zijn branden in gassen

Wat zijn klasse D branden?

Dit zijn branden in metalen

Wat zijn klasse F branden?

Dit zijn branden in vetten en oliën