Elektriciteit is cruciaal voor veel bootapparatuur zoals marifoons, GPS, verlichting, stuurautomaten, boegschroeven, ankerlieren en elektrische motoren. Hieronder lees je hoe je accu’s veilig gebruikt, oplaadt en onderhoudt.
Start- en lichtaccu’s
Veel boten hebben twee accu’s:
- Startaccu: Specifiek voor het starten van de motor en belangrijke navigatieapparatuur.
- Lichtaccu: Voor verlichting, koelkast en overige apparatuur.
Accu’s opladen
Accu’s worden opgeladen via:
- De dynamo (met V-snaar) als de motor loopt (controleer spanning regelmatig).
- Walstroom met een acculader (gebruik altijd geventileerde ruimtes vanwege explosief knalgas).
Gebruik regelmatig 230V walstroom voor constante stroomvoorziening, hiervoor is meestal een speciale verloopstekker nodig.
Soorten accu’s
Er bestaan specifieke accu’s voor huishoudelijk gebruik of motorstart:
- Moderne accu’s zijn onderhoudsvrij.
- Bewaar accu’s vorstvrij en opgeladen in de winter.
Accupolen en veiligheid
- Rode pluspool (+), zwarte minpool (-).
- Apparatuur met smeltzekeringen voorkomt schade bij verkeerde aansluiting.
- Zorg dat accuklemmen goed vast zitten om vonkvorming te voorkomen.
Capaciteit en stroomsterkte
- Watt (W): Benodigd vermogen van een apparaat.
- Volt (V): Spanning.
- Ampère (A): Stroomsterkte.
- Ampère-Uur (Ah): Capaciteit van de accu, bijvoorbeeld: een accu van 50 Ah levert 50 A in één uur of 25 A gedurende twee uur.
Dikte van kabels
Gebruik de juiste kabeldikte:
- Bij lagere spanning (12V) zijn dikkere kabels nodig vanwege hogere stroomsterkte.
- Bij hogere spanning (230V walstroom) voldoen dunnere kabels, omdat minder stroom nodig is.
Parallelle en seriële schakeling
Parallelle schakeling
- Verbind plussen met plussen en minnen met minnen.
- Capaciteit (Ah) verdubbelt, spanning blijft 12V.
- Gebruik een 12V-lader.
Seriële schakeling
- Verbind de plus van één accu met de min van de andere.
- Spanning verdubbelt naar 24V, capaciteit blijft gelijk.
- Gebruik een 24V-lader.
- Gebruik bij voorkeur identieke accu’s (type en merk).
Wil je meer leren over elektriciteit aan boord en veilig varen? Volg onze praktische online vaarbewijs 1 cursus en ga goed voorbereid het water op!
Ook in één keer je Vaarbewijs 1 halen? Start nu direct!
Meer weten?
Veel gestelde vragen
Sluit de plus pool van de eerste accu aan op de plus pool van de tweede accu, en sluit de min pool van de eerste accu aan op de minpool van de tweede accu. De capaciteit van de accu’s wordt dan vergroot.
Sluit de plus pool van de ene accu aan op de de min pool van de andere accu en vice versa. Het voltage van de accu’s wordt dan vergroot.
Het is mogelijk om accu’s te schakelen. Dit kan op diverse manieren: parallel, in serie of een combinatie van beide. Het belangrijkste is dat je altijd accu’s van hetzelfde merk, met dezelfde capaciteit en dezelfde aankoopdatum / productiedatum gebruikt. Ook de gebruikte kabels moeten dezelfde lengte hebben.
Walstroom is een aansluitpunt op de wal waar 230V uit komt. Dit kan je gebruiken om je bootaccu op te laden en om de elektrische apparatuur in de boot op aan te sluiten.
Elektrische apparaten verbruiken een bepaalde hoeveelheid energie per sec, deze wordt uitgedrukt in Watt (W). En W=V*A. Waarbij Spanning in Volt(V) en Stroomsterkte in Ampère (A). Als je hetzelfde apparaat kan switchen tussen 230V en 12V (het ding blijft dezelfde hoeveelheid energie per sec (W) nodig hebben om te kunnen functioneren) dan moet bij een hoge V (=230) de A (stroom) lager zijn en bij een lage V (=12) de stroom hoger om op dezelfde W uit te komen. Een dunne draad heeft een hogere weerstand dan een dikke draad (de stroom kan daar moeilijker doorheen stromen net als bij een smalle rivier), om veel stroom (veel Ampère) te kunnen leveren moet je dus dikke draden gebruiken. Als er teveel stroom door een dunne draad gaat lopen dan wordt deze warm en kan zelfs smelten.
Een startaccu is bedoeld voor het starten van een motor en speciaal ontworpen om in een korte tijd veel stroom te leveren, ook bij extreem lage temperaturen. Het is dus niet geschikt voor een langdurige en constante energievraag. Een semi-tractie accu, ook wel deep-cycle-accu, lichtaccu of huishoudaccu genoemd, kan langdurig stroom leveren voor bijvoorbeeld een koelkast, waterpomp, zonnepaneel of verlichting.
Knalgas is een explosief mengsel van waterstofgas (H2) en zuurstofgas (O2) in de volumeverhouding 2:1. Als knalgas aangestoken wordt, reageren waterstofgas en zuurstof met elkaar: een chemische reactie, waarbij water (H2O) wordt gevormd.
Als u een accu oplaadt, ontstaat er explosief knalgas. Knalgas is een combinatie van waterstof en zuurstof. Omdat knalgas lichter is dan lucht, stijgt het naar het hoogste punt in het schip.
Omdat er een verschil in gebruik is:
Startaccu: Voor het starten van de motor en essentiële systemen zoals navigatieapparatuur.
Lichtaccu (boordaccu): Voor verlichting, koelkast en overige apparaten aan boord.
– Tijdens het varen via de dynamo (aangedreven door een V-snaar).
– In de haven via walstroom en acculader (altijd in goed geventileerde ruimte vanwege knalgas).
– Gebruik alleen in geventileerde ruimten (i.v.m. knalgas).
– Acculader gebruiken om de accu veilig en correct op te laden.
– Regelmatig gebruiken om de boordaccu’s op spanning te houden.
– 50 ampère gedurende 1 uur, of
– 25 ampère gedurende 2 uur, enz.
Dit is een maat voor de capaciteit van de accu.
Volt (V): Spanning
Ampère (A): Stroomsterkte
Watt (W): Vermogen (W = V x A)
Ampère-Uur (Ah): Capaciteit van een accu
– Let op de kleur van accupolen: rood = plus, zwart = min.
– Gebruik smeltzekeringen op apparatuur.
– Zorg dat accuklemmen goed vastzitten om vonkvorming te voorkomen.
– Opgeladen opslaan
– Vorstvrij bewaren
Zo blijft de accu in goede conditie en voorkom je schade.