Wanneer je navigeert met een boot, kom je al snel verschillen tegen tussen je kompaskoers (richting op je kompas) en je daadwerkelijke grondkoers (de koers op de kaart).
Op deze pagina vind je ook onze gratis koersformule berekentool.
Deviatie
- Ontstaat door het magnetische veld van metalen (stalen) schepen.
- Niet van toepassing bij houten of polyester boten.
- De afwijking is koersafhankelijk en individueel voor elk schip.
- Wordt gecompenseerd met een deviaatietabel (stuurtabel).
- Alleen bruikbaar bij vaste kompassen, niet bij handkompassen.
- Bij het examen geldt: als deviatie onbekend is of bij handkompas → stel in op 0°.
Variatie
- Kompassen wijzen naar de magnetische noordpool, niet het geografische noorden.
- Afwijking tussen deze twee is de variatie, en die verschilt per locatie en tijd.
- Op het examen: tenzij anders aangegeven, gebruik altijd de kaartwaarde van -2° (West).
- In werkelijkheid is deze waarde in Nederland momenteel ongeveer +1° (Oost).
Drift
- Zijwind kan de boot van koers doen afwijken.
- Afwijking kan positief (met de klok mee) of negatief (tegen de klok in) zijn.
- Schets maken helpt om de juiste richting van de drift te bepalen.
Stroming
- Stroming verplaatst het schip, zelfs zonder motor of zeil.
- Op het examen mag je aannemen dat de stroming rechtlijnig en constant is.
- Ook hier: schets maken om te bepalen of de afwijking positief of negatief is.
Koersformule
Deze formule is zeer belangrijk op het vaarbewijs 2 examen! Om grondkoers (kaart) en kompaskoers (kompas) om te rekenen, gebruik je de belangrijke koersformule:
KK ± dev = MK ± var = WK ± drift = BWK ± stroom = GK
Stappen bij het omrekenen van kompaskoers naar grondkoers:
Deze formule helpt je stap voor stap om vanuit je kompaskoers naar je grondkoers te rekenen en andersom.
- Start met de KK.
- Voeg deviatie toe of trek af, gebruik de stuurtabel of stel in op 0°.
- Voeg variatie toe of trek af, gebruik kaartwaarde (-2°) tenzij anders aangegeven.
- Voeg drift toe of trek af, bepaal richting met schets (wind van bakboord = positief).
- Voeg stroom toe of trek af, bepaal richting met schets (stroom van bakboord = positief).
- Het eindresultaat is de GK.
Voor de omgekeerde route (van GK naar KK) werk je de formule van rechts naar links uit.
Koersformule berekentool
Met onderstaande tool kan je zelf makkelijk de omrekening van de verschillende koersen doen. Op het examen mag je hier een rekenmachine voor gebruiken.
Vul de waarden in graden in. Zodra je een koers of correctie aanpast, wordt de rest van de keten direct bijgewerkt. Alle velden starten op 0 graden.
Koersen
Correcties
Gebruik negatieve waarden voor correcties die afgetrokken moeten worden. Zodra je iets invult, wordt de rest van de keten direct bijgewerkt.
Belangrijke begrippen
- Miswijzing = Deviatie + Variatie (fout in magnetische koers).
- Gegist bestek = Geschatte positie aan de hand van koers en snelheid; gebruikt de grondkoers om je verwachte positie op de kaart te tekenen.
Wil je écht goed kunnen navigeren, problemen voorkomen en volop genieten van zorgeloos varen? Volg dan zeker de volledige vaarbewijs 2 cursus. Daarmee vaar je altijd met kennis en vertrouwen!
Ook in één keer je Vaarbewijs 2 halen? Start nu direct!
Meer lezen?
Veel gestelde vragen
De kompaskoers is de koers die je vaart op basis van het kompas op je schip.
De grondkoers is de koers die je vaart ten opzichte van het aardoppervlak.
Een kompas toont afwijkingen door de variatie, deviatie, wind en stroming.
De variatie is het verschil tussen de magnetische noordpool en de geografische noordpool. De variatie is afhankelijk van je positie op de aarde. De variatie wijzigt per aantal jaren.
Deviatie is een fout op je kompas die wordt veroorzaakt door de omgeving op het schip zelf (o.a door metaal en elektronica). De deviatiefout is afhankelijk van je koers en is een vast getal.
De drift is de verlijering (het wegwaaien) van een boot veroorzaakt door de wind.
De ware koers (WK) wordt gegeven door de koersrichting op je kompas, de stand van het vaartuig. Ten opzichte van de grond heb je een afwijking door drift en stroming.
De behouden ware koers (BWK) is de koers die je op een kompas vaart inclusief de drift. Ten opzichte van de grond heb je een afwijking door de stroming.
De voorliggende koers is de koers die je afleest op je kompas.
Een stuurtabel of deviatietabel corrigeert een vast kompas voor de deviatie. Een stuurtabel corrigeert per koers en is voor ieder schip anders.
Gegist bestek is de geschatte positie van het schip, bepaald door koers en snelheid. Je gebruikt hierbij de grondkoers (GK) om je verwachte positie op de kaart te tekenen.